Natuurwetenschappen

Symbiose, natuurlijk samenleven - Biologische relaties met wederzijds nut

De cursus 'Symbiose' is door cursisten van de Senioren Academie Groningen aangevraagd als bloemlezing van de veelzijdigheid van “nuttige” relaties in de natuur. Van boom en schimmel tot de mens en zijn mitochondriën. Daarbij wordt vooral ingegaan op de nieuwste wetenschappelijke resultaten waaruit blijkt dat symbiose niet alleen noodzakelijk is maar soms om kan slaan in levensbedreigend.

Symbiose staat in schoolboekjes in het rijtje aan de goede kant van natuurlijke relaties met parasitisme als tegengestelde begrip. Commensalisme zweeft er dan ergens tussenin, de één profiteert en de ander heeft er geen last van.
Onderzoek heeft aangetoond dat grenzen tussen deze drie begrippen uiterst vaag zijn. Het anemoonvisje krijgt beschutting van zijn stekelige zeeanemoon maar deze beschermt zijn weldoener ook tegen vraat. Koeien bieden mestzwammetjes gratis sporentransport via begraasde grassen en profiteren indirect door een snelle vertering van hun flappen en daarmee de terugkeer van planten voedende mineralen in de grond. Bomen blijken veel meer gebruik te maken van schimmels dan alleen maar leverancier van bouwstenen voor eiwitten of een betere water- en mineraalopname. En wat te denken van mimicry? Een zweefvlieg kan op een wesp lijken en zo predatoren afschrikken. Maar de wesp profiteert ook door herhaling van de boodschap: geel-zwart betekent afblijven. En dat is weer nuttig omdat geen vogel geboren wordt met deze kennis. Alleen door ervaring leren ze.

De cursus symbiose neemt u in vijf colleges mee in de bijzondere wereld van relaties tussen verschillende soorten organismen. Van losse en toevallige verbanden tot de meest innige zoals enkele eencellige groenwieren die honderden miljoenen jaren geleden zijn gaan samenwerken met enkele schimmelsoorten en nu de prachtigste korstmossen vormen. Waar mogelijk worden nieuwe onderzoeksresultaten verwerkt in de colleges.

Programma

1. introductie biologische relaties 
2: Commensalisme, werkelijkheid of fictie? 
3: Symbiose 1
4: Symbiose 2 
5: Symbiose 3

› Inschrijven niet meer mogelijk

Cursusnummer

19WG27

Docent(en)

Boele, drs. Kees

info@natuurpresentaties.nl

Cursusvorm

5 hoorcolleges met ruimte voor vragen en discussie

Data

Dinsdag 5 februari t/m 12 maart 2019, 19 februari vervalt

Tijd

10.00-12.00 uur

Cursusprijs

€ 123,50

Cursusmateriaal

Syllabus, verkrijgbaar via de docent (€ 9,00)

Uiterste inschrijfdatum

22 januari 2019

Bijzonderheden

Cladonia Coccifera. foto: Natuurpresentaties