Natuurwetenschappen

Sterren - Hun plaats, beweging, geboorte, soorten, levensloop, veranderlijkheid, dood

Volgens Newton geeft de beweging van dubbelsterren hun massa's. Spectra van sterlicht geven de chemische samenstelling, temperatuur en afmeting. Spectroscopische seismologie op sterren geeft de opbouw van het sterinwendige. Uit gegevens van de Gaia satelliet volgt o.a. wanneer een ster als zwaartekrachtlens voor een andere schuift, lichtbuiging geeft de massa.

Het idee dat sterren andere zonnen zijn met hun eigen planeten (Democritus en Epicurus in de Oudheid, en Giordani Bruno, 1584) was lang onbewezen. Vanaf begin 19e eeuw werden met de spectroscopie eigenschappen van sterren ontdekt. Sindsdien zijn veel meetmethoden ontwikkeld. De eerste afstandsmeting in 1838 maakte duidelijk dat sterren een met de Zon vergelijkbare helderheid hebben. In 1938 volgde de verklaring van de ontzaglijke energieproductie uit de quantummechanica en de kernfysica.
Geregeld worden sterren geboren uit concentraties in de ijle materie tussen de sterren. Er ontstaan sterrenhopen (bijv. het Zevengesternte) in ons Melkwegstelsel en in andere sterrenstelsels (galaxies). Sommige sterrenhopen verspreiden zich in een relatief korte tijd. Zestig procent van de sterren zit in een dubbel- of meervoudige ster. De beweging van sterren in het Melkwegstelsel laat zien dat een deel afkomstig is uit andere sterrenstelsels, die met het Melkwegstelsel gebotst hebben. Ook in andere sterrenstelsels zien we sporen van zo'n vermenging. Recent zijn individuele sterren ontdekt die in de intergalactische ruimte, buiten alle sterrenstelsels, voorkomen.
Sterren hebben heel verschillende massa's, die bepalend zijn voor hun levensloop en perioden van veranderlijkheid. Zo zien we veel soorten sterren. Sterren bestaan grotendeels uit de lichte elementen waterstof en helium. De kernfusie, die een ster doet stralen, voegt daaraan zwaardere elementen toe. Met de dood van een ster bedoelen we de overgang naar een meestal kleiner compact restant. Daarbij wordt veel gas en stof afgestoten met daarin de gevormde zwaardere elementen. Volgende generaties sterren bevatten een groter percentage zware elementen.

Programma
  • Waarnemen van Sterren
  • Ster atmosferen
  • Ster opbouw
  • Variabele sterren
  • Ster evolutie lichtere sterren
  • Ster evolutie zware sterren

› Inschrijven niet meer mogelijk

Cursusnummer

19WG25

Docent(en)
Cursusvorm

6 colleges met ruimte voor vragen en discussie

Data

Maandag 11 februari t/m 25 maart 2019, 18 februari vervalt

Tijd

14.00-16.00 uur

Cursusprijs

€ 145,00

Cursusmateriaal

Het ‘Handboek Sterrenkunde’ van Govert Schilling wordt aangeraden.

Uiterste inschrijfdatum

28 januari 2019

Bijzonderheden

Facultatief staat een excursie naar het Planetarium van Eise Eisinga in Franeker op het programma. De kosten hiervoor zijn niet in de cursusprijs inbegrepen.