Taal en literatuur

Jacob Haafner - uit menschlievendheid zoude ik barbaar kunnen worden

Reisverhalen zijn van alle tijden. De hedendaagse Nederlandse literatuur kent veel reisverhalen, maar ook vroeger waren reisverhalen populair. De reisverhalen van de achttiende-eeuwse auteur Jacob Haafner bijvoorbeeld werden veel gelezen in de negentiende eeuw. Twintig jaar geleden verschenen ze in herdruk. Haafner protesteert in zijn reisverhalen (meer dan een halve eeuw vóór Multatuli) tegen het westerse kolonialisme. Hij is verontwaardigd over Europeanen die zich verrijken ten koste van de 'onschuldige' bewoners van India. Haafner voelt zich thuis in de tropen waar mensen uit verschillende culturen samenleven; in het kille Nederland- zo zegt hij - gaan de mensen dood voordat ze geleefd hebben.

Jacob Haafner had naar eigen zeggen, een 'ongeneeslijke reislust'. Tijdens de colleges behandelen we eerst het genre reisverhalen en ook enkele beroemde reisverhalen uit de literatuurgeschiedenis. Daarna bespreken we Haafners literaire reisverhaal: Reize te voet door het eiland Ceilon, gesitueerd in Sri Lanka. Dit werk is te vinden op de site van de digitale bibliotheek van de Nederlandse letteren. Het is niet noodzakelijk het boek van tevoren te lezen. Van Haafners andere reisverhaal,  Reize in eenen Palanquin, waarin Haafner zijn treurige, romantische liefde voor een tempeldanseres beschrijft, krijgen de cursisten voorafgaand aan de cursus een uitgebreide samenvatting.   

Tijdens de colleges wordt ruim aandacht besteed aan de geschilderde impressies van een tijdgenoot van Haafner, de Nederlander Jan Brandes. Brandes reisde langs plaatsen in Afrika en Azië waar Haafner ook verbleef. Toen Haafner van Ceylon vertrok kwam Brandes daar aan. Zijn aquarellen van het leven op dat eiland zijn een waardevolle illustratie bij Haafners teksten.

Programma

1. Reisverhalen als genre
Over journaals, reisbeschrijvingen en reisverhalen. In hoeverre zijn Haafners reisverhalen realistisch, verzonnen, romantisch dan wel realistisch te noemen?
2. Nederlandse reisverhalen van middeleeuwen tot en met de achttiende eeuw
Van De reis van Sente Brandaen tot de imaginaire reisverhalen uit de achttiende eeuw.
3,4 en 5. Jacob Haafner en Jan Brandes.
Het levensverhaal en de reizen van Jacob Haafner (1754- 1809) en van Jan Brandes (1743-1808). Geschreven dan wel geschilderde indrukken van het leven op het eiland Ceylon in de jaren 1782 -1786. Daarbij zullen beschrijvingen van de olifanten op Ceylon en aquarellen van de olifantenjacht op dat eiland uitvoerig aan bod komen.
6. Haafners betekenis
Haafner als tegenstander van het westerse kolonialisme, van de slavenmaatschappij en van de zending en als voorstander van een multiculturele samenleving. Haafners ambivalente houding tot Nederland en de Nederlanders. Haafner versus Multatuli.

› Inschrijven niet meer mogelijk

Cursusnummer

17NG37

Docent(en)
Cursusvorm

6 colleges

Data

Dinsdag 31 oktober t/m 5 december 2017

Tijd

13.00-15.30 uur

Cursusprijs

€ 150,00

Cursusmateriaal

hand-outs. Het behandelde werk is te vinden op de site van de digitale bibliotheek van de Nederlandse letteren. Het is niet noodzakelijk het boek van tevoren te lezen. De inhoud wordt uitgebreid samengevat. Deze samenvatting wordt gelardeerd met zoveel tekstfragmenten dat iedereen, zonder het boek te lezen, een goed beeld van dit reisverhaal krijgt.

Uiterste inschrijfdatum

17 oktober 2017

Bijzonderheden

Jan Brandes, reiziger in een palankijn